Co ile legary pod taras kompozytowy?

W praktyce przy podejrzanie lekkiej lub bardzo cienkiej desce kompozytowej lepiej założyć większą liczbę legarów niż później mierzyć się z deformacjami powierzchni. Gęstszy rozstaw zwiększa też bezpieczeństwo, gdy na tarasie bawią się dzieci lub mają się pojawić cięższe elementy wyposażenia. Takie podejście szczególnie dobrze sprawdza się przy tarasach na balkonach i dachach, gdzie sztywność nawierzchni jest mocno odczuwalna przy chodzeniu.

Dla przykładu: deska kompozytowa grubości 21 mm, profil pusty, taras przy domu z planowanym dużym stołem i donicami ⇒ zalecany rozstaw legarów 25–28 cm.

Jak rozstaw zmienia się przy układaniu desek ukośnie

Gdy deska kompozytowa nie jest układana prostopadle do legarów, tylko pod kątem, odległość między punktami podparcia rośnie, nawet jeśli fizyczny rozstaw legarów zostaje taki sam. Przy układzie diagonalnym deska „wisi” na dłuższym odcinku między sąsiednimi legarami, bo przekątna jest dłuższa niż bok prostokąta. Z tego powodu przy układzie pod kątem ok. 45° zaleca się rozstaw w granicach 25–30 cm20–25 cm

Przy układzie desek kompozytowych pod kątem około 45° efektywne obciążenie między legarami rośnie mniej więcej o 30–35%, dlatego warto zredukować ich rozstaw co najmniej do przedziału 25–30 cm.

Jak podłoże wpływa na rozstaw i mocowanie legarów?

To, na czym opiera się konstrukcja z legarów, wprost wpływa na faktyczny rozstaw legarów i sposób ich mocowania. Stabilne, równe podłoże betonowe pozwala zwykle przyjąć rozstaw bliższy górnej granicy dla danego systemu, bo każdy legar ma pewne, ciągłe podparcie. Na warstwach kruszywa czy gruncie naturalnym trzeba mocniej pilnować zagęszczenia i sposobu podparcia, aby uniknąć osiadań. Przy każdym typie podłoża konieczne jest ukształtowanie spadku do odprowadzenia wody: w praktyce stosuje się zakres 1–2% lub 3–4%, a ostateczną wartość warto dobrać zgodnie z wytycznymi producenta systemu tarasowego, tak aby woda nie zalegała pod deskami i w konstrukcji.

Montaż na betonie – kotwy, kołki i maksymalny rozstaw

Przy montażu na wylewce betonowej lub stropie masz do dyspozycji kilka typów mocowań: kołki rozporowe mechaniczne z płaskim łbem, różne kotwy rozporowe, kotwy chemiczne (żywiczne) oraz specjalne wkręty do betonu. Wybór zależy od jakości betonu, grubości płyty i zaleceń producenta mocowań, ale wspólną zasadą jest odpowiednio dobrana głębokość zakotwienia i odstęp między punktami mocującymi. Na stabilnym betonie maksymalny rozstaw legarów dla typowych desek kompozytowych wynosi zwykle 35–40 cm, przy czym w wielu systemach, zwłaszcza z legarem aluminiowym, preferuje się 30–35 cm, co wyraźnie poprawia sztywność. Mocowania legarów do betonu warto rozmieszczać w odstępach około 0,5 m, a długość i średnicę kotew dobrać na podstawie kart technicznych producentów łączników lub odpowiednich norm nośności betonu.

Dla typowej konstrukcji na betonie można przyjąć: rozstaw legarów 30–35 cm, mocowanie do podłoża kołkami lub kotwami co ok. 50 cm na każdy legar, z zakotwieniem w betonie na minimum 40–60 mm według wymagań producenta danego łącznika.

Montaż na gruncie – podbudowa z kruszywa i rekomendowany rozstaw 30 cm

Przy tarasie na gruncie pierwszym etapem jest wykonanie stabilnej podbudowy z kruszywa. Trzeba zdjąć warstwę humusu, wykorytować teren, ułożyć warstwami kruszywo (np. tłuczeń, żwir, grys), każdą warstwę solidnie zagęścić i zapewnić kierunek spływu wody. Dobrze działa też separacja gruntu od kruszywa za pomocą geowłókniny, która ogranicza mieszanie się warstw i zapadanie konstrukcji. Na tak przygotowanym podłożu zaleca się rozstaw legarów w okolicach 30 cm, szczególnie jeśli legary są podparte na punktowych podporach lub wspornikach regulowanych. Między legarem a podbudową dobrze jest wprowadzić izolację i separację w postaci podsypki, podkładek oraz taśm lub membran, a pod same legary często stosuje się podkładki gumowe lub wsporniki regulowane z tworzywa, które odcinają wilgoć i tłumią dźwięki.

Konstrukcja nad gruntem musi mieć zapewnioną wentylację i swobodny odpływ wody, dlatego nie wolno blokować przepływu powietrza przez nadmierne uszczelnianie przestrzeni pod legarami. W newralgicznych miejscach, jak przy ścianie budynku czy przy słupach, warto zostawić dodatkową przestrzeń powietrzną i drogi odpływu wody, żeby drewno lub kompozyt nie pracowały w stale zawilgoconym środowisku.

Jakie materiały legarów wybrać?

Do budowy konstrukcji pod taras kompozytowy stosuje się przede wszystkim legary aluminiowe, legary kompozytowe oraz legary drewniane (impregnowane gatunki krajowe lub drewno egzotyczne). Na rynku często spotykane są przekroje około 40×60 mm, w długościach 3 m i 4 m, np. legar kompozytowy Fitberg dostępny jest zazwyczaj w obu tych wariantach. Każdy materiał ma inne zachowanie w kontakcie z wilgocią, inną stabilność wymiarową i odporność biologiczną, co bezpośrednio przekłada się na trwałość tarasu i wymagania montażowe. W systemach z deską kompozytową (w tym z desek kompozytowych PVC czy desek w kolorze złoty dąb) bardzo dobrze sprawdzają się legary z tego samego systemu lub legar aluminiowy, który praktycznie nie zmienia wymiarów i dobrze przenosi obciążenia.

Żeby ułatwić wybór, warto spojrzeć na zalety i ograniczenia każdego rodzaju materiału w prostym zestawieniu:

• Legar aluminiowy – bardzo dobra odporność na wilgoć i zmiany temperatury, wysoka stabilność wymiarowa, świetny do tarasów na balkonach i dachach, ale wyższa cena i konieczność starannego doboru łączników do aluminium.
• Legar kompozytowy – dobrze współpracuje z deskami kompozytowymi, nie wymaga impregnacji, jest odporny na grzyby i owady, choć bywa mniej sztywny niż aluminium i wymaga często mniejszego rozstawu lub lepszego podparcia.
• Legar drewniany krajowy (impregnowany) – dostępne i relatywnie tanie rozwiązanie, naturalne pochodzenie, ale niższa odporność na długo działającą wilgoć i konieczność regularnej konserwacji, szczególnie gdy pracuje w warunkach zawilgocenia.
• Legar z drewna egzotycznego – bardzo wysoka odporność biologiczna (wilgoć, pleśń, owady), duża gęstość i twardość, przez co konstrukcja jest stabilna, ale to materiał droższy i wymagający precyzyjnego cięcia oraz wkrętów dobrej jakości.

System montażu i elementy niezbędne do montażu

Kompletny system do montażu tarasu kompozytowego to nie tylko deski i legary, ale też szereg akcesoriów, które odpowiadają za trwałość i estetykę. Typowy zestaw zawiera klipsy montażowe (ukryte lub wkręcane od góry), wkręty ze stali nierdzewnej do mocowania legarów i elementów wykończeniowych, taśmę EPDM lub inną izolację układaną na legarach, różnego typu listwy wykończeniowe i zaślepki, wsporniki regulowane lub podpory, podkładki gumowe, a także łączniki montażowe, narożniki i elementy odpowiedzialne za szczeliny dylatacyjne. Między deskami kompozytowymi trzeba utrzymać równą szczelinę rzędu 5–7 mm, a przy ścianie budynku wymagana jest przerwa minimum 5 mm, żeby deski mogły swobodnie pracować. Klipsy montażowe stosuje się na każdym legarze przebiegającym pod deską, a częstotliwość ich mocowania jest opisana w instrukcjach danego systemu – z reguły każdy punkt styku deski z legarem wymaga zastosowania odpowiedniego klipsa.

W praktyce, kompletując system montażowy, dobrze jest uwzględnić zarówno listę elementów, jak i wymagania montażowe, które determinują trwałość całej konstrukcji:

• Klipsy montażowe – dobieraj je wyłącznie z systemu producenta desek, stosuj na każdym legarze pod deską, by utrzymać równomierne szczeliny.
• Wkręt ze stali nierdzewnej – używaj do mocowania legarów do podłoża i klipsów, dbając o odpowiednią długość i średnicę w stosunku do grubości przykręcanych elementów.
• Taśma EPDM na legary – układaj ją na wierzchu legarów, żeby ograniczyć ich zawilgocenie i wydłużyć trwałość, szczególnie przy konstrukcjach drewnianych.
• Listwa wykończeniowa i zaślepki – stosuj na krawędziach tarasu, aby zasłonić puste przestrzenie w deskach kompozytowych i poprawić estetykę.

Do montażu tarasu kompozytowego używaj wyłącznie nierdzewnych okuć i klipsów dedykowanych do kompozytu; tanie elementy ocynkowane szybko korodują, a brak szczelin dylatacyjnych i źle zaprojektowany spadek odprowadzania wody potrafią w kilka sezonów zniszczyć nawet najlepsze deski.

Jak obliczyć zapotrzebowanie na materiały i ile desek na m2?

Żeby nie zabrakło materiału ani nie zostało zbyt dużo odpadów, warto w prosty sposób policzyć potrzebną liczbę desek i legarów. Liczbę desek określisz z zależności: liczba desek = powierzchnia tarasu [m²] / efektywna szerokość jednej deski [m], gdzie efektywna szerokość to szerokość deski plus przewidziana szczelina montażowa. Dla typowych desek 14–15 cm szerokości z przerwą 5–7 mm wychodzi zwykle około 6,5–7 desek na 1 m². Przy takim podejściu łatwo zaplanować zakupy na konkretną powierzchnię, nawet jeśli taras ma jeden prosty prostokątny zarys.

Dla tarasu o powierzchni 20 m² z deską kompozytową o szerokości 14 cm i szczeliną 5 mm obliczenia wyglądają tak: 20 m² / (0,14 m + 0,005 m) ≈ 138 desek. Do uzyskanego wyniku warto doliczyć 5–10% zapasu na docinki, błędy montażowe oraz ewentualne uszkodzenia w trakcie cięcia. Dzięki temu nie trzeba przerywać prac z powodu kilku brakujących elementów.

Liczbę legarów można z kolei policzyć ze wzoru: liczba legarów = (długość mierzonej krawędzi / rozstaw legarów) + 1, przy czym rozstaw podajesz w metrach, a wynik zaokrąglasz w górę. Dla tarasu o szerokości 4 m i rozstawie legarów co 0,3 m otrzymasz: (4 / 0,3) + 1 ≈ 14,33 ⇒ 15 legarów. W takie obliczenia dobrze jest wprowadzić też dodatkowe legary wzdłuż krawędzi tarasu i pod planowane łączenia czołowe desek, bo tam konstrukcja powinna mieć dodatkowe wzmocnienia.

Najczęstsze błędy i jak ich unikać?

• Zbyt duże odstępy między legarami – powodują ugięcia i pękanie desek; przyjmuj rozstaw zgodny z kartą techniczną deski, często 30–40 cm, a przy słabszych lub skośnych układach nawet 25–30 cm.
• Brak spadku i problem z odpływem wody – woda stoi na tarasie i pod konstrukcją; formuj spadek w kierunku odpływu w zakresie 1–2% lub 3–4% według zaleceń producenta systemu.
• Brak wentylacji pod deskami – zawilgocenie skraca żywotność desek i legarów; zapewnij prześwit pod tarasem i drożne szczeliny, nie zasłaniaj całkowicie przestrzeni podkonstrukcji.
• Niewłaściwe mocowania – źle dobrane kołki lub śruby luzują się w podłożu; stosuj łączniki przeznaczone do betonu, drewna lub stali według zaleceń producentów mocowań i systemu tarasowego.
• Brak szczelin dylatacyjnych – deski „napierają” na siebie i na ściany, powodując wybrzuszenia; zostaw 5–7 mm między deskami i co najmniej 5 mm przy ścianach oraz innych stałych elementach.
• Montaż desek bez legarów na betonie – prowadzi do braku wentylacji, zalewania wodą i pękania desek; zawsze układaj deski kompozytowe na legarach, nawet na idealnie równym betonie.
• Użycie nieodpowiedniego materiału legarów – surowe, niezaimpregnowane drewno szybko butwieje; stosuj legary kompozytowe, aluminiowe lub drewno odpowiednio impregnowane, a przy drewnie krajowym pilnuj właściwej klasy użytkowania.
• Nieprawidłowe mocowanie krawędzi i zakończeń – brak dodatkowych legarów przy obrzeżach powoduje luźne deski i pękające krawędzie; projektuj dodatkowe legary pod łączeniami czołowymi i wzdłuż krawędzi, a krawędzie wykańczaj listwami wykończeniowymi.