Akebię pięciolistkową (Akebia quinata) sadź w żyznej, przepuszczalnej glebie, na stanowisku słonecznym albo półcienistym. Przy ciężkim podłożu przygotuj drenaż, zostaw około 30 cm odstępu od podpory i posadź co najmniej dwa okazy, jeśli zależy Ci na owocach. To szybko rosnące pnącze może przyrastać o 1–3 m w ciągu roku, a jego półzimozielone liście i pachnące, czekoladowo-korzenne kwiaty szybko tworzą dekoracyjną osłonę.
Jakie warunki zapewnić akebii?
Akebia nie ma wygórowanych wymagań, ale najlepiej rozwija się w miejscu, w którym podłoże nie zatrzymuje nadmiaru wody. Nadaje się do obsadzania pergoli, altan, trejaży i ogrodzeń. Warto od razu uwzględnić jej szybki wzrost oraz przygotować solidną podporę.
| Cecha | Wymagania |
|---|---|
| Stanowisko | Słoneczne lub półcieniste, najlepiej osłonięte od silnego wiatru |
| Gleba | Żyzna, umiarkowanie wilgotna i przepuszczalna |
| Mrozoodporność | Dobra, zwykle zaliczana do strefy 6A. Młode rośliny warto zabezpieczać przed ostrą zimą |
| Zapylenie | Dla większej szansy na owoce posadź co najmniej dwa okazy, najlepiej różne odmiany |
Akebia pięciolistkowa znosi okresowe przesuszenie, ale młoda sadzonka potrzebuje regularnego podlewania. Na ciężkiej, gliniastej lub podmokłej ziemi korzenie mogą mieć zbyt mało powietrza, dlatego drenaż należy wykonać już podczas sadzenia.
Choć na jednej roślinie występują kwiaty męskie i żeńskie, zapylenie nie zawsze przebiega wystarczająco dobrze. Drugi okaz zwiększa szansę na zawiązanie jadalnych owoców, które dojrzewają jesienią.
Akebia pięciolistkowa – jak sadzić krok po kroku?
Sadzonki sprzedawane w pojemnikach można sadzić od wiosny do jesieni. Najłatwiej przyjmują się wiosną oraz wczesną jesienią, gdy gleba jest wilgotna, a roślina nie musi znosić upałów lub silnych mrozów tuż po posadzeniu. Przygotuj następujące materiały:
- sadzonkę akebii w pojemniku
- kompost lub dobrze rozłożoną materię organiczną
- żwir albo gruboziarnisty piasek do drenażu
- mocną podporę i miękkie wiązania
Następnie wykonaj kolejne czynności:
- Wybierz miejsce. Zachowaj około 30 cm odstępu od ściany, ogrodzenia lub innej podpory. Dzięki temu pędy będą miały dostęp do światła, a przy podstawie rośliny pozostanie miejsce na podlewanie.
- Przygotuj dołek. Wykop dół o wymiarach około 50 × 50 × 50 cm. Usuń chwasty, kamienie i większe bryły ziemi.
- Wykonaj drenaż. Na ciężkiej lub wilgotnej glebie wysyp na dno warstwę żwiru albo grubego piasku. Zabieg ograniczy zastój wody przy korzeniach.
- Wzbogać podłoże. Wymieszaj wydobytą ziemię z kompostem. Podłoże powinno być żyzne, lecz nadal przepuszczalne. Nie sadź rośliny w samym kompoście ani w świeżym oborniku.
- Umieść sadzonkę. Wyjmij ją ostrożnie z pojemnika i ustaw w dołku na takiej głębokości, na jakiej rosła wcześniej. Bryła korzeniowa powinna znaleźć się na poziomie otaczającej ziemi.
- Uzupełnij ziemię. Obsyp korzenie przygotowanym podłożem i lekko je dociśnij, aby usunąć większe kieszenie powietrzne.
- Podlej roślinę. Woda powinna dokładnie zwilżyć bryłę korzeniową i ziemię wokół niej. Jeśli podłoże osiądzie, uzupełnij niewielką ilość ziemi.
- Przymocuj pędy do podpory. Młode pędy skieruj w stronę konstrukcji i przywiąż miękkim materiałem. Z czasem akebia zacznie owijać się samodzielnie.
Co robić po posadzeniu?
W pierwszych tygodniach kontroluj wilgotność ziemi, szczególnie podczas bezdeszczowej pogody. Podlewaj obficie, ale dopiero wtedy, gdy wierzchnia warstwa podłoża zacznie przesychać. Stałe zalewanie korzeni jest równie niekorzystne jak długotrwała susza.
Po posadzeniu możesz rozłożyć wokół rośliny warstwę ściółki z kory lub kompostu. Nie przysypuj nią bezpośrednio nasady pędów. Wiosną kompost zwykle wystarcza jako zasilenie. Na ubogiej glebie można zastosować nawóz do roślin ogrodowych, ale nawożenie azotem należy zakończyć najpóźniej w drugiej połowie lata.
Po posadzeniu sprawdź, czy wykonane zostały najważniejsze czynności:
- Podlej sadzonkę i utrzymuj umiarkowanie wilgotne podłoże.
- Przywiąż młode pędy do podpory, dopóki nie zaczną owijać się samodzielnie.
- Wyściółkuj ziemię, pozostawiając wolne miejsce przy nasadzie rośliny.
- Zabezpiecz młodą akebię przed silnym mrozem, na przykład agrowłókniną lub słomą.
Jak przycinać akebię pięciolistkową?
Pierwsze cięcie wykonaj po posadzeniu. Skrócenie pędów do wysokości około 30–40 cm pobudza roślinę do rozkrzewiania od podstawy. Gdy pojawią się nowe przyrosty, wybierz 5–7 najsilniejszych pędów. To one utworzą szkielet pnącza, dlatego kieruj je równomiernie po podporze i regularnie podwiązuj.
W kolejnych latach cięcie powinno być umiarkowane. Wiosną usuń pędy suche, przemarznięte, uszkodzone lub rosnące w niepożądanym kierunku. Zbyt długie odgałęzienia możesz skrócić, gdy akebia zaczyna zajmować więcej miejsca, niż zaplanowano.
Cięcie formujące młodej rośliny służy zagęszczeniu i wybraniu głównych pędów. Nie należy mylić go z cięciem odmładzającym. Po około 4–5 latach akebia może ogałacać się od dołu. W marcu wytnij wtedy u podstawy najstarsze pędy, a pozostałe skróć mocno, nawet do 30–50 cm nad ziemią, jeśli roślina wymaga radykalnego odmłodzenia. Zabieg pobudzi ją do wypuszczenia młodych przyrostów, ale może ograniczyć kwitnienie w danym sezonie.
Dobrze posadzona akebia szybko zapełnia podporę. Najlepsze efekty daje połączenie przepuszczalnego podłoża, regularnego podlewania w pierwszym sezonie, prowadzenia pędów oraz posadzenia dwóch okazów, jeśli celem są owoce.
