Termin i sposób cięcia malin zależą od odmiany. Maliny letnie owocują na pędach dwuletnich, dlatego po zbiorach usuwa się tylko te, które już wydały owoce. Maliny jesienne, nazywane też powtarzającymi, owocują głównie na pędach jednorocznych i zwykle ścina się je przy ziemi jesienią albo wczesną wiosną.
Dlaczego maliny trzeba przycinać?
Regularne cięcie odmładza krzewy, ogranicza ich nadmierne zagęszczenie i ułatwia zbiór. Przerzedzone pędy mają lepszy dostęp do światła, a powietrze szybciej osusza liście po deszczu. To zmniejsza warunki sprzyjające chorobom grzybowym, w tym szarej pleśni.
Niecięte maliny szybko tworzą splątany gąszcz. Słabiej owocują, trudniej je pielęgnować, a chore i zamierające pędy mogą pozostawać źródłem infekcji oraz schronieniem dla szkodników. Cięcie pomaga też utrzymać rośliny w wyznaczonym rzędzie, ponieważ maliny wytwarzają liczne odrosty korzeniowe.
Jak rozpoznać maliny letnie i jesienne?
Najważniejsza różnica dotyczy wieku pędów, na których pojawiają się owoce. Maliny letnie, czyli tradycyjne, owocują na pędach dwuletnich. W pierwszym roku młode pędy rosną i przygotowują się do owocowania, a plon wydają dopiero w kolejnym sezonie.
Pędy dwuletnie są zwykle bardziej zdrewniałe, sztywne i ciemniejsze. Można znaleźć na nich pozostałości kwiatów, szypułek albo owoców. Po zakończeniu owocowania stopniowo zamierają.
Pędy jednoroczne są młodsze, najczęściej zielone lub jasnobrązowe. U malin letnich nie mają jeszcze pozostałości po owocach i trzeba je pozostawić, ponieważ w następnym roku będą plonować. Maliny jesienne owocują przede wszystkim właśnie na takich pędach.
Jeśli nie znasz odmiany, obserwuj krzew przez cały sezon. Owoce pojawiające się głównie w czerwcu i lipcu wskazują zwykle na malinę letnią. Owocowanie od sierpnia aż do jesiennych przymrozków sugeruje odmianę jesienną lub powtarzającą. Przy niepewności nie ścinaj wszystkich pędów, ponieważ taki błąd może pozbawić malinę letnią plonu w kolejnym sezonie.
Kiedy i jak przyciąć maliny?
Poniższa tabela pozwala szybko dopasować termin i sposób cięcia do grupy odmian:
| Typ maliny | Termin cięcia | Metoda cięcia |
|---|---|---|
| Maliny letnie | Bezpośrednio po zbiorach, zwykle w sierpniu | Wycięcie przy ziemi pędów dwuletnich, które owocowały |
| Maliny jesienne i powtarzające | Po zakończeniu owocowania, jesienią, albo wczesną wiosną | Ścięcie wszystkich pędów przy ziemi |
| Nowo posadzone maliny | Wczesną wiosną lub na przedwiośniu | Skrócenie wszystkich pędów przy ziemi, aby pobudzić wyrastanie nowych |
Cięcie malin letnich
Najlepiej wykonać je od razu po zakończeniu zbiorów. Dzięki temu usunięte zostają stare pędy, zanim będą długo pozostawały w krzewie i sprzyjały rozwojowi chorób.
- Wybierz pędy dwuletnie, które w bieżącym sezonie wydały owoce. Rozpoznasz je po zdrewnieniu i pozostałościach szypułek.
- Wytnij je sekatorem jak najbliżej ziemi, nie pozostawiając wysokich kikutów.
- Usuń także pędy chore, złamane, bardzo słabe oraz wyrastające poza wyznaczonym rzędem.
- Przerzedź młode pędy, pozostawiając najsilniejsze i zdrowe, równomiernie rozmieszczone w rzędzie.
U malin letnich nie wolno ścinać wszystkich pędów. Młode pędy jednoroczne są potrzebne do owocowania w następnym roku. Ich nadmiar można usunąć podczas wiosennego prześwietlania, zwykle przed połową maja. W niewielkiej uprawie należy kierować się przede wszystkim przestrzenią, siłą wzrostu roślin i przewiewnością krzewu.
Jeśli pędy są zbyt wysokie, można wczesną wiosną lekko skrócić ich wierzchołki. Nie należy robić tego zbyt mocno, ponieważ na pędzie znajdują się pąki, z których powstaną kwiaty. Młode pędy warto prowadzić przy podporze z drutów lub palików.
Cięcie malin jesiennych i powtarzających
W najprostszym sposobie prowadzenia po zakończeniu owocowania ścina się wszystkie pędy przy ziemi. Termin przypada zwykle na wrzesień lub październik, ale można poczekać do przedwiośnia, najlepiej do połowy marca. W chłodniejszych miejscach cięcie wiosenne zmniejsza ryzyko, że nieprzycięte pędy zostaną uszkodzone przez bezśnieżną, mroźną zimę.
- Po zakończeniu owocowania oceń stan całego rzędu i usuń pędy wyrastające poza wyznaczonym miejscem.
- Ściąć wszystkie pozostałe pędy nisko przy ziemi, używając ostrego sekatora.
- Zbierz wycięte części, aby nie pozostawić w pobliżu krzewów materiału z objawami chorób.
- Wiosną sprawdź, czy nowe pędy wyrastają równomiernie i nie tworzą nadmiernie zwartego skupiska.
Takie cięcie ogranicza owocowanie do późniejszej części sezonu, ale upraszcza pielęgnację i sprzyja zdrowiu roślin. Pozostawianie części starych pędów może dać wcześniejszy, niewielki plon, jednak zwiększa zagęszczenie i nie jest najprostszym sposobem prowadzenia malin w ogrodzie.
Narzędzia i higiena cięcia
Do większości prac wystarczy ostry sekator jednoręczny. Przydadzą się także rękawice chroniące dłonie przed kolcami. W przypadku dużej liczby pędów malin jesiennych można użyć wykaszarki, ale nie należy stosować jej do malin letnich, ponieważ łatwo wtedy usunąć również młode pędy przeznaczone do przyszłorocznego owocowania.
Podczas pracy trzymaj się kilku zasad, które ograniczają przenoszenie chorób:
- Sekator powinien być ostry, aby cięcie było gładkie i nie miażdżyło tkanek.
- Dezynfekuj ostrza alkoholem przed rozpoczęciem pracy i między kolejnymi krzewami, zwłaszcza gdy widzisz objawy infekcji.
- Usuwaj chore, podejrzanie przebarwione i pokryte nalotem pędy w pierwszej kolejności, nie rozcierając ich między zdrowymi roślinami.
- Nie wrzucaj chorych pędów na kompost. Włóż je do odpadów zgodnie z lokalnymi zasadami albo zutylizuj w sposób dopuszczony dla materiału roślinnego z objawami chorób.
Cięcie najlepiej przeprowadzać podczas suchej pogody. Po zakończeniu pracy usuń także odrosty korzeniowe wychodzące na ścieżkę lub poza rząd, ponieważ szybko zagęszczają uprawę.
Najprostsza zasada brzmi: po zbiorach malin letnich wytnij tylko stare, dwuletnie pędy, a maliny jesienne ścinaj przy ziemi po zakończeniu owocowania albo na przedwiośniu. Regularność, ostre narzędzia i rozpoznanie wieku pędów decydują o zdrowiu krzewów oraz przyszłych zbiorach.
