Na plantacji choinek najczęściej stosuje się rozstawę 1 × 1 m albo 1 × 1,2 m. Pierwszy wymiar oznacza odstęp między drzewkami w rzędzie, a drugi – szerokość między rzędami. Taki układ łączy dobrą wydajność z hektara z miejscem potrzebnym do uzyskania regularnego pokroju i wykonywania prac pielęgnacyjnych.
Co ile sadzić choinki na plantacji?
Standardem jest sadzenie drzewek co 1 m w rzędzie oraz co 1–1,2 m między rzędami. W praktyce często wybiera się układ 1 × 1,2 m, ponieważ szersze międzyrzędzia ułatwiają przejazd z narzędziami, odchwaszczanie i formowanie koron. Przy rozstawie 1 × 1 m można lepiej wykorzystać powierzchnię, ale przejście między roślinami jest węższe.
Nie należy zmniejszać odstępów tylko po to, aby posadzić więcej sadzonek. Zbyt duże zagęszczenie ogranicza dostęp światła i sprzyja wyciąganiu się drzewek. Choinka może wtedy stracić regularny, stożkowaty kształt, a jej dolne gałęzie będą słabsze lub zaczną zamierać.
Dlaczego rozstawa ma znaczenie?
Odległość między sadzonkami wpływa nie tylko na liczbę drzewek na powierzchni, lecz także na ich późniejszą wartość handlową. Przy planowaniu plantacji trzeba uwzględnić kilka czynników:
- Pokrój drzewka – zbyt ciasno rosnące choinki konkurują o światło i przestrzeń, przez co mogą stać się smukłe, nieregularne i mniej gęste.
- Dostęp światła – dolne partie korony potrzebują oświetlenia, aby utrzymać zdrowe i równomiernie rozmieszczone gałęzie.
- Możliwość formowania – między drzewkami musi być miejsce na ręczne przycinanie i korygowanie pokroju.
- Przejazd narzędzi i maszyn – szerokość międzyrzędzi powinna odpowiadać sprzętowi używanemu do odchwaszczania i pielęgnacji.
- Zdrowotność plantacji – ograniczona cyrkulacja powietrza przy nadmiernym zagęszczeniu może zwiększać ryzyko chorób grzybowych.
Zbyt rzadkie sadzenie również ma wadę. Oznacza mniejszą liczbę drzewek na hektar i niewykorzystaną przestrzeń, choć pojedyncze rośliny mają wtedy więcej miejsca. Dlatego rozstawa 1 × 1 m lub 1 × 1,2 m jest często kompromisem między wydajnością a jakością drzewka.
Rozstawa zależnie od gatunku i przeznaczenia
Jedna wartość nie pasuje do każdego nasadzenia. Plantacja przeznaczona na sprzedaż choinek wymaga innego układu niż świerki sadzone w żywopłocie. Orientacyjne zestawienie wygląda następująco:
| Gatunek | Przeznaczenie | Zalecana rozstawa (m) |
|---|---|---|
| Świerk | Plantacja choinek | 1 × 1 lub 1 × 1,2 |
| Jodła | Plantacja choinek | 1 × 1 lub 1 × 1,2 |
| Świerk | Żywopłot | około 0,5–1,5 |
W przypadku jodły kaukaskiej szczególnie ważne są także warunki stanowiska. Ten gatunek lepiej rośnie na glebie o pH 4,0–5,5, przy odpowiedniej wilgotności i mniejszym ryzyku silnych mrozów. Sama rozstawa nie zastąpi właściwego przygotowania stanowiska.
Jak posadzić choinkę, aby się przyjęła?
Rozstawa określa położenie sadzonki na plantacji, ale o przyjęciu się rośliny decyduje także sposób umieszczenia jej w gruncie. Szczególną uwagę trzeba zwrócić na szyjkę korzeniową, czyli miejsce przejścia korzeni w pień.
- Przygotuj dołek – powinien pomieścić cały system korzeniowy bez zawijania i podginania korzeni. Sadzonkę umieść na takiej głębokości, na jakiej rosła w szkółce.
- Ustaw korzenie – powinny być skierowane w dół, możliwie prostopadle do powierzchni gruntu. Zbyt długie korzenie można lekko skrócić ostrym sekatorem, zamiast zawijać je w dołku.
- Kontroluj szyjkę korzeniową – musi znajdować się na równi z powierzchnią ziemi. Zbyt głębokie sadzenie może utrudnić rozwój rośliny i sprzyjać gniciu części pnia.
- Zasypuj dołek stopniowo – wsypuj ziemię wokół korzeni i delikatnie ją dociskaj, aby nie pozostawić pustych przestrzeni.
- Udepcz glebę – po zasypaniu dociśnij ziemię wokół sadzonki. Jeśli powstanie dołek, uzupełnij go podłożem i ponownie lekko ubij.
- Podlej drzewko – woda pomaga osadzić glebę przy korzeniach. Szczególnie ważne jest to przy sadzeniu wiosennym oraz w okresie bez opadów.
Jak zaplanować plantację?
Rzędy najlepiej wytyczyć przed rozpoczęciem sadzenia. Prosty, powtarzalny układ ułatwia późniejsze koszenie, odchwaszczanie, nawożenie i formowanie drzewek. Przy wyborze szerokości międzyrzędzi zmierz także sprzęt, który będzie używany na plantacji. Sama odległość 1,2 m nie wystarczy, jeśli maszyna potrzebuje więcej miejsca na bezpieczny przejazd.
Termin sadzenia zależy od rodzaju sadzonki i warunków pogodowych. Rośliny z odkrytym systemem korzeniowym sadzi się w okresie spoczynku, najczęściej wczesną wiosną albo jesienią. Wiosną prace przypadają zwykle na marzec i kwiecień, a jesienią na okres od września do późnej jesieni, pod warunkiem że gleba nie jest zamarznięta ani nadmiernie mokra. Sadzonki trzeba posadzić możliwie szybko po zakupie. Jeśli jest to niemożliwe, należy je przejściowo zadołować w zacienionym, osłoniętym miejscu i chronić korzenie przed wyschnięciem.
Przed sadzeniem sprawdź także jakość materiału roślinnego. Sadzonki powinny mieć nieprzesuszony system korzeniowy, prosty pień i zdrowe korzenie. Po posadzeniu plantację trzeba regularnie odchwaszczać, a w czasie suszy obserwować wilgotność gleby. Drzewka przeznaczone na sprzedaż wymagają również systematycznego formowania, ponieważ sam prawidłowy odstęp nie zapewni jeszcze gęstej i stożkowatej korony.
Najbezpieczniejszy punkt wyjścia dla początkującego plantatora to rozstawa 1 × 1,2 m, o ile szerokość używanego sprzętu pozwala na swobodny przejazd między rzędami.
W przypadku małej plantacji można zastosować 1 × 1 m, lecz trzeba wtedy szczególnie pilnować przewiewności, dostępu światła i możliwości wykonywania zabiegów. Najważniejsze jest zachowanie równowagi między liczbą sadzonek a przestrzenią potrzebną do wyhodowania zdrowej, regularnej choinki.
