Ogórki dzieli się przede wszystkim według przeznaczenia kulinarnego oraz miejsca uprawy. Inne odmiany wybiera się do kiszenia, inne do sałatek, a jeszcze inne do uprawy w szklarni, gruncie lub donicy. Istnieją także nietypowe ogórki o białych, okrągłych albo kolczastych owocach.
Jakie są rodzaje ogórków?
W Polsce najczęściej uprawia się ogórka siewnego, znanego również jako ogórek zwyczajny. W obrębie tego gatunku występują tysiące odmian różniących się kształtem, kolorem, wielkością, odpornością oraz zastosowaniem. W praktyce najważniejsze są trzy podziały: na ogórki sałatkowe, do kiszenia i konserwowania, na gruntowe i szklarniowe oraz na odmiany tradycyjne i mieszańce F1.
Poza typowymi zielonymi owocami można spotkać ogórki białe, okrągłe, melonowe, meksykańskie i kiwano. Niektóre są przeznaczone głównie do jedzenia, inne pełnią również funkcję dekoracyjną.
Nietypowe odmiany ogórków – białe, kolczaste i okrągłe
Nietypowe ogórki mają podobne wymagania jak klasyczne odmiany. Potrzebują ciepłego, słonecznego stanowiska, żyznej gleby i regularnego podlewania. Można prowadzić je przy podporach albo pozwolić pędom rozrastać się po ziemi. Część z nich dobrze rośnie także w pojemnikach.
Najciekawsze grupy wyróżniają się wyglądem owoców oraz smakiem:
- Ogórki białe – mają jasną lub białą skórkę i smak zbliżony do tradycyjnych ogórków. Odmiana White Wonder może tworzyć owoce długości do około 20 cm, ale najlepiej zbierać je młode, ponieważ większe mogą gorzknieć. Nadają się do sałatek, na kanapki i do przetworów.
- Kiwano – ogórek afrykański, nazywany też kolczastym, tworzy owoce z dużymi kolcami. Młode owoce są jadalne, a roślina może być uprawiana w gruncie, pod osłonami i w donicach. Owoce dobrze znoszą przechowywanie, lecz ich obieranie wymaga ostrożności.
- Ogórek meksykański – przypomina małego arbuza i osiąga około 2 cm długości. Niedojrzałe owoce są lekko kwaskowate, a dojrzałe mają nutę melona. Można je jeść ze skórką, dodawać do sałatek lub wykorzystywać jako dekorację.
- Ogórki melonowe – mają jasnozielone, często karbowane i lekko omszone owoce. Ich smak przypomina ogórka z delikatną nutą melona. Młode owoce dobrze pasują do sałatek, kanapek i przetworów.
- Ogórki okrągłe – odmiany takie jak Lemon lub Cristal Apple tworzą owoce przypominające jabłka, cytryny albo piłki tenisowe. Najlepiej smakują przed pełnym dojrzeniem, zanim zmienią kolor na żółty.
Ogórki do kiszenia, konserwowania i sałatek
Przeznaczenie kulinarne ma bezpośredni wpływ na wybór nasion. Ogórki do kiszenia powinny zachować jędrność podczas fermentacji, a odmiany sałatkowe mają delikatniejszą skórkę i bardziej soczysty miąższ. Użycie odmiany sałatkowej do kiszenia może skończyć się miękkimi owocami i pustymi przestrzeniami w środku.
| Rodzaj ogórka | Skórka i miąższ | Zastosowanie | Cechy szczególne |
|---|---|---|---|
| Do kiszenia | Skórka mocniejsza, miąższ zwarty i jędrny | Kiszenie i małosolne | Powinien zachowywać chrupkość i nie tworzyć pustych komór |
| Konserwowy | Jędrny, odporny na obróbkę cieplną | Marynaty octowe i pasteryzowane przetwory | Nie rozpada się w słoiku, często wybiera się mniejsze owoce |
| Sałatkowy | Cienka skórka, soczysty i delikatny miąższ | Sałatki, surówki, kanapki i jedzenie na surowo | Najlepiej, gdy nie ma goryczy i ma łagodny smak |
Na korniszony zbiera się bardzo młode owoce, zwykle o długości około 2–6 cm. Do kiszenia przeznacza się najczęściej ogórki o długości około 8–15 cm. Wielkość nie jest jednak jedynym kryterium. Liczy się także odmiana, jędrność, wielkość komór nasiennych i skłonność do przerastania.
Ogórki gruntowe, szklarniowe i partenokarpiczne
Ogórki gruntowe
Ogórki gruntowe rosną bezpośrednio w glebie i są narażone na zmienne temperatury, opady oraz presję chorób. W tej grupie znajduje się wiele odmian do kiszenia, konserwowania i bezpośredniego spożycia. Często mają bardziej wyrazisty smak, grubszą lub brodawkowatą skórkę i zwartą strukturę, która dobrze sprawdza się w przetworach.
Ogórki szklarniowe i tunelowe
Odmiany szklarniowe uprawia się w bardziej stabilnych warunkach. Zwykle tworzą długie, gładkie owoce o delikatnej skórce i soczystym miąższu. Są łagodne w smaku, dlatego często trafiają do sałatek i kanapek. Ogórki z tunelu foliowego łączą częściową ochronę przed chłodem z warunkami bliższymi uprawie gruntowej.
Pod osłonami przydatne są odmiany partenokarpiczne. Zawiązują owoce bez zapłodnienia przez owady, dlatego mogą plonować prawidłowo w warunkach ograniczonego dostępu zapylaczy. W opisie nasion należy sprawdzić, czy dana odmiana jest przeznaczona do szklarni lub tunelu.
F1 czy odmiana tradycyjna?
Symbol F1 oznacza mieszaniec pierwszego pokolenia, otrzymany ze skrzyżowania wybranych roślin rodzicielskich. Takie odmiany często zapewniają wyrównany plon, szybki wzrost i podwyższoną odporność lub tolerancję na choroby. Dla początkującego ogrodnika F1 bywa wygodnym wyborem, zwłaszcza gdy ważna jest przewidywalność zbiorów.
Odmiany tradycyjne, nazywane także ustalonymi, wybiera się między innymi wtedy, gdy chce się pozyskiwać nasiona z własnych roślin. Przy zachowaniu izolacji od innych odmian ich potomstwo ma większą szansę zachować cechy rośliny wyjściowej. Nasion z owoców mieszańców F1 nie powinno się traktować jako materiału dającego powtarzalny plon, ponieważ w kolejnym pokoleniu cechy mogą się rozszczepić.
Najważniejsze różnice można ująć tak:
- F1 – wyrównany wzrost, często wysoka plenność i odporność, ale brak pewności, że nasiona zebrane z owoców powtórzą cechy odmiany.
- Odmiana tradycyjna – możliwość samodzielnego pozyskiwania nasion, szczególnie przy ograniczeniu zapylenia krzyżowego.
- F1 do gruntu – dobry wybór, gdy liczy się stabilny plon mimo zmiennej pogody.
- F1 pod osłony – warto szukać także odmian partenokarpicznych, które nie wymagają zapylania przez owady.
Na balkonie lub tarasie lepiej sprawdzają się odmiany o zwartym, krzaczastym pokroju albo takie, które dobrze znoszą uprawę w pojemniku. Odmiany silnie rosnące wymagają większej donicy, podpory i regularnego prowadzenia pędów.
Jak wybrać nasiona ogórków?
Decyzję można podjąć w trzech krokach:
- Określ miejsce uprawy – do gruntu wybierz odmianę gruntową, pod osłony szklarniową lub partenokarpiczną, a na balkon kompaktową i przeznaczoną do pojemników.
- Ustal cel zbioru – do kiszenia wybierz owoce zwarte i jędrne, do konserwowania mniejsze odmiany odporne na pasteryzację, a do sałatek ogórki o cienkiej skórce i łagodnym smaku.
- Dobierz typ nasion – F1 sprawdzi się, gdy zależy Ci na wyrównanym plonie i odporności, natomiast odmiana tradycyjna będzie lepsza, jeśli planujesz zbierać własne nasiona.
Ogórek nie jest jedną, uniwersalną rośliną. To szeroka grupa odmian o różnym smaku, wyglądzie i przeznaczeniu. Do domowych przetworów wybierz gruntowe ogórki kiszeniowe lub konserwowe, do sałatek – odmianę sałatkową, a do eksperymentów na grządce spróbuj białego ogórka, kiwano, ogórka meksykańskiego albo melonowego.
