Wywóz nieczystości jest coraz droższy, a gminy coraz częściej kontrolują szamba. Dlatego wielu właścicieli domów myśli o przejściu na przydomową oczyszczalnię ścieków. W internecie łatwo trafić na oferty „modernizacji szamba”, czyli zestawów, które montuje się w istniejącym zbiorniku i które mają zamienić go w oczyszczalnię biologiczną. Takie rozwiązanie wygląda na tanie i proste, ale w świetle przepisów jest nielegalne. Poniżej wyjaśniamy, dlaczego tak jest, czym grozi i jak zgodnie z prawem zastąpić szambo oczyszczalnią.
Dlaczego przeróbka szamba na oczyszczalnię jest nielegalna?
Przydomowa oczyszczalnia ścieków to wyrób budowlany. Do obrotu i do montażu można dopuścić tylko urządzenie z oznakowaniem CE i deklaracją właściwości użytkowych, zgodne z normą PN-EN 12566-3. Badania potwierdzające skuteczność oczyszczania obejmują całe urządzenie: kształt i pojemność komór, układ przepływu i osprzęt, które sprawdzono razem.
Zestaw zamontowany w starym szambie nie spełnia tego warunku. Istniejący zbiornik nie był badany ani certyfikowany jako część oczyszczalni. Nie projektowano go też do procesu biologicznego. Powstała w ten sposób instalacja nie jest więc urządzeniem z wymaganymi dokumentami, nawet jeśli każdy z jej elementów osobno ma atest. Nie da się jej skutecznie zgłosić jako przydomowej oczyszczalni ani legalnie eksploatować.
Jest też drugi problem. Szambo zgłoszono lub wybudowano jako zbiornik bezodpływowy, z którego nic nie może przedostawać się do gruntu. Odprowadzanie z niego ścieków do ziemi zmienia jego funkcję i bez nowego zgłoszenia jest samowolą budowlaną.
Jakie zagrożenia niesie nielegalna przeróbka?
Skutki prawne to tylko część ryzyka. Problem dotyczy też środowiska i zdrowia domowników:
-
niepewna skuteczność oczyszczania – nikt nie sprawdził, czy ścieki z przerobionego zbiornika spełniają parametry wymagane przy odprowadzaniu ich do gruntu,
-
zanieczyszczenie gleby i wód gruntowych – niedostatecznie oczyszczone ścieki trafiają do rozsączania, a stamtąd mogą dostać się do studni na tej lub sąsiedniej działce,
-
zły stan starego zbiornika – betonowe szamba po kilkunastu latach często przeciekają na spoinach albo mają uszkodzoną powłokę, więc ścieki wydostają się do gruntu jeszcze przed rozsączaniem,
-
konsekwencje prawne – podczas kontroli gminy lub nadzoru budowlanego taka instalacja może skończyć się karą grzywny i nakazem rozbiórki lub doprowadzenia jej do stanu zgodnego z przepisami,
-
brak gwarancji i serwisu – producent oczyszczalni odpowiada za urządzenie, które sam zaprojektował i przebadał, a nie za układ złożony w zbiorniku nieznanego pochodzenia.
Pozorna oszczędność szybko się kończy. Gdy trzeba zlikwidować nielegalną instalację, właściciel i tak płaci za nową oczyszczalnię, a do tego za demontaż, ewentualne kary i ponowne roboty ziemne.
Legalna droga: wymiana szamba na certyfikowaną oczyszczalnię
Zgodne z prawem rozwiązanie to całkowita wymiana: zamiast przerabiać stary zbiornik, montuje się kompletną przydomową oczyszczalnię ścieków z oznakowaniem CE i deklaracją zgodności z PN-EN 12566-3. Wtedy właściciel ma pewność, że urządzenie przeszło badania skuteczności, a ścieki odprowadzane do gruntu spełniają wymagania przepisów.
Wybierając oczyszczalnię, warto sprawdzić:
-
czy producent ma deklarację właściwości użytkowych dla całego urządzenia,
-
czy przepustowość pasuje do liczby domowników,
-
jaki stopień oczyszczania potwierdzają badania,
-
czy rodzaj odbiornika (drenaż, tunele, studnia chłonna) pasuje do warunków gruntowych na działce.
Formalności krok po kroku
Budowa przydomowej oczyszczalni o wydajności do 7,5 m³ na dobę nie wymaga pozwolenia na budowę, wystarczy zgłoszenie. Zwykle procedura wygląda tak:
-
zgłoszenie zamiaru budowy w starostwie lub urzędzie miasta na prawach powiatu, z opisem robót, projektem lub szkicem lokalizacji i dokumentami urządzenia,
-
odczekanie 21 dni na ewentualny sprzeciw urzędu,
-
wykonanie instalacji zgodnie ze zgłoszeniem,
-
zgłoszenie oczyszczalni do gminy przed rozpoczęciem eksploatacji, aby trafiła do gminnej ewidencji,
-
likwidacja dotychczasowego szamba: opróżnienie i wywóz zawartości przez uprawnioną firmę, dezynfekcja, a potem demontaż lub zasypanie zbiornika.
Warto też sprawdzić miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Niektóre gminy ograniczają odprowadzanie ścieków do gruntu, zwłaszcza na terenach przewidzianych do skanalizowania i w strefach ochronnych ujęć wody.
Ile kosztuje legalna zmiana szamba na oczyszczalnię?
Na budżet składają się: certyfikowana oczyszczalnia, system rozsączania, roboty ziemne, podłączenie instalacji kanalizacyjnej, przyłącze elektryczne (w oczyszczalniach z dmuchawą), uruchomienie oraz likwidacja starego szamba.
Często najdroższy jest system rozsączania. Jego koszt zależy od przepuszczalności gruntu i dostępnej powierzchni, a nie od samego urządzenia. Na działkach ze słabo przepuszczalnym podłożem ta część może kosztować więcej niż oczyszczalnia.
Szczegółowe zestawienie kosztów i formalności zawiera poradnik o tym, jak legalnie przeprowadzić zmianę szamba na oczyszczalnię w różnych warunkach gruntowych.
Szambo tymczasowe na czas budowy domu
Najkorzystniejszy jest scenariusz, w którym szambo powstaje tylko na czas budowy, a od początku planuje się oczyszczalnię. Teren jest wtedy dostępny dla sprzętu, ogród nie jest jeszcze urządzony, a miejsce na oczyszczalnię i rozsączanie można wybrać bez kompromisów.
Jeśli przejście na oczyszczalnię jest zaplanowane od początku, warto ująć je już w projekcie zagospodarowania działki. Zarezerwowanie miejsca pod rozsączanie na tym etapie nic nie kosztuje. Gdy robi się to później, często trzeba sięgać po znacznie droższe rozwiązania. Po uruchomieniu oczyszczalni tymczasowe szambo likwiduje się według opisanych wyżej zasad.
Czego nie robić?
Te błędy powtarzają się najczęściej i każdy kończy się wyższym kosztem niż oszczędność, którą miał przynieść:
-
montaż zestawu „modernizacyjnego” w starym szambie zamiast certyfikowanej oczyszczalni,
-
dobieranie systemu rozsączania bez badania gruntu,
-
budowa oczyszczalni bez zgłoszenia lub bez wpisu do gminnej ewidencji,
-
pozostawienie starego szamba bez opróżnienia i dezynfekcji.
Każdego z tych błędów można uniknąć na etapie planowania. Wymiana szamba na certyfikowaną oczyszczalnię to jedyna droga zgodna z przepisami. Zapewnia też skuteczne oczyszczanie ścieków i spokój podczas kontroli.
Artykuł sponsorowany
