Bataty można uprawiać w Polsce, ale nie warto sadzić ich bezpośrednio do gruntu. Ipomoea batatas potrzebuje 100–130 dni wegetacji, dlatego już w marcu należy przygotować sadzonki z bulwy. Do ogrodu rośliny wysadza się dopiero po 15 maja, gdy minie ryzyko przymrozków. Pewniejszy plon daje uprawa w tunelu foliowym lub szklarni.
Jak przygotować sadzonki batatów?
Do rozmnażania nadają się małe, zdrowe bulwy kupione w sklepie albo większe okazy podzielone na części. Każdy fragment powinien mieć przynajmniej dwa oczka, czyli miejsca, z których wyrastają pędy. Z jednej bulwy można uzyskać kilka, a czasem nawet kilkanaście sadzonek.
Przygotowanie rozsady rozpocznij w marcu. Batat potrzebuje ciepła, światła i czasu na wypuszczenie pędów, dlatego sadzenie bulwy dopiero w maju zwykle kończy się słabym plonem albo samym rozrostem części nadziemnej.
Najprostsza jest metoda wodna. Bulwę umieść w naczyniu tak, aby jej dolna część była zanurzona na około 1 cm. Możesz podeprzeć ją wykałaczkami. Wodę wymieniaj codziennie, a naczynie ustaw w jasnym i ciepłym miejscu. Po kilku tygodniach pojawią się pędy i korzenie.
Możesz też rozpocząć produkcję rozsady w podłożu. Umieść bulwę lub jej fragment w przepuszczalnej ziemi, lekko podlej i ustaw pojemnik w ciepłym miejscu. Podłoże powinno być stale lekko wilgotne, ale nie mokre.
Gdy pędy osiągną około 20–30 cm, oddziel je od bulwy. Możesz ukorzenić je w wodzie albo posadzić w małych doniczkach. Ukorzenianie sadzonek pędowych wymaga temperatury około 24–25°C i wysokiej wilgotności powietrza, dlatego początkującym łatwiej wykorzystać pędy z dobrze rozwiniętymi korzeniami.
- W marcu wybierz zdrową bulwę lub podziel większą na fragmenty z co najmniej dwoma oczkami.
- Umieść ją w wodzie albo w przepuszczalnym podłożu i zapewnij ciepło oraz światło.
- Utrzymuj wilgotność, a w metodzie wodnej codziennie wymieniaj wodę.
- Po pojawieniu się pędów o długości 20–30 cm oddziel je i ukorzeń jako sadzonki.
Gdzie posadzić bataty?
Wybierz miejsce bardzo słoneczne, ciepłe i osłonięte od wiatru. Gleba powinna być żyzna, próchnicza i przepuszczalna, najlepiej o pH 6,0–6,5. Przed sadzeniem wymieszaj ją z kompostem albo dobrze przefermentowanym obornikiem. Zastoiska wody są niekorzystne, ponieważ zwiększają ryzyko chorób i gnicia bulw.
Uprawa pod osłonami jest w polskim klimacie znacznie pewniejsza. Tunel foliowy lub szklarnia szybciej się nagrzewają, chronią rośliny przed chłodnymi nocami i wydłużają okres, w którym bulwy mogą rosnąć.
| Cecha | Uprawa w gruncie | Uprawa pod osłonami |
|---|---|---|
| Temperatura | Zależna od pogody, szczególnie wiosną i jesienią | Łatwiejsza do utrzymania na wyższym poziomie |
| Ryzyko przymrozków | Duże, wymaga dodatkowego zabezpieczenia | Mniejsze, choć podczas chłodnych nocy także potrzebna jest ochrona |
| Pewność plonu | Umiarkowana, zależna od długości ciepłego lata | Wyższa, ponieważ rośliny mają dłuższy okres wzrostu |
Kiedy i jak sadzić bataty w gruncie?
Do gruntu wysadzaj zahartowane sadzonki dopiero po 15 maja. Termin należy traktować jako orientacyjny, ponieważ w chłodniejszych rejonach kraju przymrozki mogą wystąpić później. Przed sadzeniem przez kilka dni wystawiaj rośliny na zewnątrz w ciągu dnia, stopniowo przyzwyczajając je do słońca i wiatru.
Przygotuj grządkę, spulchnij ziemię i usuń chwasty. Sadzonki posadź tak, aby bryła korzeniowa znalazła się na podobnej głębokości jak w doniczce. Zachowaj rozstawę około 60 × 60 cm. Pędy mogą się płożyć, dlatego zostaw im dużo miejsca. Możesz również prowadzić je na podporach, jeśli chcesz ograniczyć zajmowaną powierzchnię.
- Wybierz słoneczne i osłonięte stanowisko z przepuszczalną glebą.
- Wzbogać podłoże kompostem i dokładnie je spulchnij.
- Po 15 maja zahartuj sadzonki i wysadź je po ustąpieniu ryzyka przymrozków.
- Posadź rośliny w rozstawie około 60 × 60 cm, podlej i zabezpiecz ściółką.
Batat może zamierać już przy temperaturze bliskiej 0°C. Jeżeli zapowiadane są zimne noce, osłoń rośliny włókniną lub przenieś uprawę pod osłonę.
Jak pielęgnować bataty?
Podlewaj rośliny umiarkowanie. Nie dopuszczaj do całkowitego przesuszenia podłoża, ale także nie utrzymuj go stale mokrego. Najlepiej używać odstanej, letniej wody i podlewać rano albo wieczorem. Ściółka ograniczy parowanie oraz wzrost chwastów.
Przed sadzeniem zastosuj kompost lub przefermentowany obornik. W czasie wzrostu można sięgnąć po nawóz humusowy albo łagodny nawóz wieloskładnikowy. Nie przesadzaj z azotem – pobudza głównie liście i pędy, a może ograniczać tworzenie bulw.
W uprawie pod osłonami regularnie oglądaj spodnią stronę liści. Bataty mogą być atakowane przez:
- mączliki, które osłabiają rośliny i pozostawiają na liściach lepką wydzielinę,
- wciornastki powodujące srebrzyste przebarwienia oraz zasychanie tkanek,
- przędziorki rozwijające się szczególnie przy wysokiej temperaturze i suchym powietrzu,
- choroby grzybowe, którym sprzyja nadmierna wilgoć i słaba cyrkulacja powietrza.
Przy upałach rośliny pod osłonami mogą wymagać wietrzenia i lekkiego cieniowania. Pędów nie trzeba przycinać, choć zbyt długie można skrócić, gdy nadmiernie się rozrastają.
Kiedy zbierać bataty i jak je przechowywać?
Zbiór przypada zwykle na wrzesień lub październik. Wykop bulwy przed nadejściem przymrozków, gdy liście zaczynają żółknąć i więdnąć. Rób to ostrożnie, ponieważ skórka łatwo się uszkadza.
Po wykopaniu pozostaw bataty na kilka dni w suchym miejscu, aby obeschły. Następnie przechowuj je w ciemnym, suchym i umiarkowanie chłodnym pomieszczeniu, w temperaturze do około 14°C. Największe bulwy możesz zachować jako materiał do przygotowania rozsady w kolejnym sezonie.
